प्रदेश खेलकुद परिषद्द्वारा आयोजित राष्ट्रपति रनिङ शिल्ड प्रतियोगिता खेलाडीको प्रतिभा प्रदर्शन गर्ने थलो होइन, पीडा दिने एउटा नाङ्गो उदारहण बनेको छ। खेलकुदको नाममा भएको यो कार्यक्रम व्यवस्थापनको लापरवाही र संवेदनशीलताविहीनताले भरिएको थियो, जसका प्रत्यक्ष साक्षी बने आयोजकमध्येका एक स्वास्थ्यकर्मी स्वयं।
कार्यक्रमका क्रममा १३–१४ जना बालखेलाडीहरू बेहोस भए, जसमा अधिकांश खाली पेट थिए र पानी समेत पिएका थिएनन्। प्रतियोगितामा सहभागी अधिकांश खेलाडी १८ वर्ष मुनिका थिए, तर न त उनीहरूलाई भरपर्दो खानेपानी उपलब्ध गराइएको थियो, न पर्याप्त पोषणयुक्त खाना।
“Health crisis” को स्थितिमा खेलाडीलाई हेलचेक्र्याइ
३४ डिग्रीको तातोमा खुलेआम मैदानमा खेल्न बाध्य पारिएका खेलाडीहरूमध्ये मुस्ताङ र मनाङ जस्ता उच्च हिमाली क्षेत्रबाट आएका किशोर–किशोरीहरूले घामको अत्यधिक ताप झेल्न सकेनन्। खेलको दौरान एकपछि अर्को गरेर खेलाडीहरू बेहोस हुँदै गए। कार्यक्रममा स्वास्थ्य सेवा व्यवस्थापन पनि अत्यन्त कमजोर देखियो।
स्वास्थ्यकर्मीका अनुसार, “एउटा खेलाडी बेहोस भयो, म जाँच गर्दै थिएँ, त्यसैमा अर्को फेरि ढल्यो। सबैजना बिना पानी, खाली पेट… अनि पानी समेत आफ्नै खर्चमा किनेर खानुपर्थ्यो।”
भ्रष्टाचारको गन्ध : भत्ता काटियो, सुविधा त शून्यजस्तै
खेलाडीका लागि तोकिएको दैनिक भत्ता रु. १२०० भए पनि अन्त्यमा उनीहरूले केवल रु. ४०० मात्र पाए। यस्तो अवस्थामा उठ्ने गम्भीर प्रश्न हो: बाँकी रकम कहाँ गयो?
कार्यक्रमका लागि छुट्याइएको बजेट, खेलाडीहरूको रहनसहन, खाना, स्वास्थ्य, सुरक्षाका विषयमा कुनै गम्भीर सोच देखिएन। न त प्रतियोगिता सञ्चालन गर्नुअघि स्थानको तापक्रम, स्थानीय अवस्थाको अध्ययन गरिएको थियो।
“खेलाडीलाई मान्छे ठानिएन”
“यी खेलाडी तपाईं, हामी जस्तै सपना देख्ने युवा हुन्। तर व्यवस्थापनले तिनलाई मान्छे ठानेन,” आयोजक पक्षका स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ थियो।
उनले थपे, “म जागिर गुमाउन तयार छु, तर यस्तो अन्यायलाई चुपचाप सहन सक्दिन। यदि कसैलाई सत्य बुझ्न मन छ भने मलाई सिधै सम्पर्क गर्न सक्नुहुन्छ। म त्यहाँको साक्षी हुँ – म आफैंले ती दृश्य देखेको छु।”
छानबिन आवश्यक
यो घटनाले देखाएको छ – गम्भीर लापरवाही मात्र होइन, बाल अधिकारको उल्लंघन, स्वास्थ्य सुरक्षाको बेवास्ता, र सम्भावित आर्थिक अपचलन। प्रदेश सरकार र सरोकारवाला निकायले तुरुन्तै यस घटनाको निष्पक्ष छानबिन गरी दोषीमाथि कारबाही गर्न आवश्यक छ।
निष्कर्ष
खेल खेलाउने नाममा निर्दोष किशोरहरूको जीवनसँग खेलवाड हुनु अस्वीकार्य हो। यो कुनै सानो दुर्घटना होइन – यो चेतावनी हो कि व्यवस्थापन सुधार नगरे कति भविष्य गुम्न सक्छन्।
